Almanya’da dev borcun faturası vatandaşa mı çıkacak?

Almanya’da federal hükûmetin milyarlarca avroluk yeni borç yükü, ekonomi çevrelerinde tartışma yarattı. Bazı ekonomistler, bu borçların altyapı yatırımlarına gitmemesi ve bütçe açıklarını kapatmak için kullanılması hâlinde bunun vatandaşa daha ağır bir maliyet çıkarabileceğini söylüyor. Uyarılar arasında daha yüksek vergiler, emekli aylıklarında daha düşük artış ve emeklilik yaşının yeniden tartışılması da var.

Tartışmanın merkezinde ne var?

Ekonomi çevrelerinde dikkat çeken değerlendirmelerden birine göre, 500 milyar avroluk özel borç paketinin çok büyük bölümü yeni yol, demiryolu ya da okul yatırımlarına yönelmedi. Bunun yerine bütçedeki açıkları kapatmak için kullanıldığı öne sürülüyor. Hükûmet ise bu eleştirilere katılmıyor. Ancak borcun amacı dışında kullanıldığı yönündeki tartışma sürüyor.

Beklenti büyümeydi

Bu borçlanmanın ilk gerekçesi, altyapı yatırımlarıyla ekonomiyi canlandırmaktı. Hesap şuydu: Demiryolu, yol ve fiber altyapısına yapılacak yatırımlar üretkenliği artıracak, ekonomi büyüyecek ve devlet daha fazla vergi geliri elde edecekti. Böylece borcun maliyeti zaman içinde daha kolay taşınacaktı.

Ancak ekonomistlere göre bu senaryo gerçekleşmezse tablo değişiyor. Borç büyürken ekonomik büyüme gelmezse, devletin faiz yükünü karşılamak için başka alanlarda tasarrufa gitmesi gerekebilir.

Vergi ve emekli aylığı uyarısı

Bild’e konuşan ekonomist Friedrich Heinemann’a göre, borçla gelen faiz yükü karşısında kamunun başka kalemlerde kısıntıya gitmesi gündeme gelebilir. Bu durumda vergi artışları ya da emekli aylıklarında daha sınırlı artışlar ihtimal dışı görülmüyor.

Heinemann, emekli aylığı artışlarının enflasyona daha sıkı bağlanmasının da tartışılabileceğini belirtiyor. Bu tür bir uygulamanın bu yıl geçerli olması hâlinde artış oranının yüzde 4,2 yerine yüzde 2,2’de kalabileceği ifade ediliyor.

Emeklilik yaşı da yeniden tartışılabilir

Bir başka uyarı da artan faiz yükünün bütçe üzerindeki baskısına ilişkin. Ekonomist Carsten Brzeski’ye göre, faiz giderleri yükseldikçe tasarruf baskısı da kaçınılmaz biçimde artıyor. Bu durumda bugün ‘dokunulmaz’ görülen başlıkların da yeniden masaya gelmesi beklenebilir. Emekli aylıklarında daha düşük artış ya da emeklilik yaşının yükseltilmesi de bu başlıklar arasında sayılıyor.

Faiz yükü büyüyor

Tartışmanın arkasındaki temel neden, borcun yıllık maliyeti. Ekonomistlere göre 500 milyar avroluk bir borç için yalnızca yıllık faiz ödemesi yaklaşık 15 milyar avroya ulaşabilir. Bu da bütçede başka alanlara ayrılabilecek kaynağın azalması anlamına geliyor.

Özetle, tartışma yalnızca borcun büyüklüğüyle sınırlı değil. Asıl soru, bu paranın nereye harcandığı ve ekonomiye gerçekten kalıcı bir katkı sağlayıp sağlamadığı. Ekonomistler, beklenen büyüme sağlanmazsa yükün sonunda vergi mükelleflerine ve emeklilere yansıyabileceği görüşünde.