Almanya’ya 200 milyar avroluk acı reçete

Almanya’da 2027 bütçesi, sağlık reformu ve hastalık raporu tartışması aynı anda hükûmetin önüne geldi. Federal Maliye Bakanı Lars Klingbeil, yeni dönemi 'ertelenmiş reformların faturası' olarak savunuyor.

ARD’nin aktardığı bütçe taslağına göre federal hükûmet 2027’de toplam 203,7 milyar avro yeni borçlanma planlıyor. Bunun 118,7 milyar avrosu ana bütçeden, 54,9 milyar avrosu altyapı ve iklim nötrlüğü özel fonundan, 30 milyar avrosu ise Bundeswehr özel fonundan gelecek.

Klingbeil, göreve geldiğinde 2027 bütçesinde 34 milyar avroluk açık bulunduğunu, bu açığın kapatıldığını ve anayasaya uygun bir bütçe sunacağını savunuyor. Ancak tablo, Almanya’da kamu maliyesinin önümüzdeki yıllarda daha da sıkışacağını gösteriyor.

Savunma büyüyor, sosyal harcama zirvede

Bütçedeki en büyük kalem yine çalışma ve sosyal işler olacak. Bu alan için 201,5 milyar avro ayrılması planlanıyor. Böylece sosyal harcamalar 200 milyar avro sınırını aşacak. İş kayıpları nedeniyle Federal İş Ajansı’na da 5,2 milyar avro ek kaynak aktarılması öngörülüyor.

Savunma harcamaları ise çok daha hızlı artacak. 2027’de ana bütçeden savunmaya 109,7 milyar avro ayrılacak. 2030’a kadar bu rakamın 183,7 milyar avroya çıkması hedefleniyor.

Klingbeil, bu artışı Rusya tehdidiyle gerekçelendiriyor. SPD’li bakan, Almanya’nın Wladimir Putin’e karşı “sıfır borç politikasıyla” kendisini savunamayacağını söyledi.

Faiz yükü katlanacak

Yeni borçlanmanın bedeli faiz giderlerinde görülecek. Taslağa göre Almanya’nın borç faizleri için ödeyeceği tutar 2027’de 41,9 milyar avro olacak. 2030’da bu rakamın 80,7 milyar avroya çıkması bekleniyor.

Bu, ana bütçede harcanan her 8 avrodan birinin borçla finanse edilmesi anlamına geliyor. Muhalefet partileri şimdiden bu tabloyu sert biçimde eleştiriyor.

İklim fonunda kesinti krizi

Klingbeil’in tasarruf planı, İklim ve Dönüşüm Fonu’nu da vuruyor. Yeşiller, bu kesintinin iklim korumasını zayıflatacağını savunuyor. Yeşillerin bütçe politikaları uzmanı Sebastian Schäfer, bunun daha fazla sıcaklık, kuraklık ve iklim krizi maliyeti anlamına geleceğini söyledi.

Klingbeil ise ARD’de fonun dağınık bir yapıya sahip olduğunu ve artık her alanda tasarruf gerektiğini savundu. Bakan, 2027 için bakanlıklardan yüzde 1 tasarruf istediğini, 2028’den itibaren buna ek olarak yüzde 2 daha kesinti talep edeceğini açıkladı.

Klingbeil, “Tasarruf etmek zorundayız, bunun başka yolu yok” dedi.

Sağlık reformu yumuşatılıyor

Bütçe tartışması sürerken, Federal Sağlık Bakanı Nina Warken’in sağlık reformunda bazı maddeleri yumuşattığı bildirildi. Frankfurter Allgemeine Zeitung’un ilk duyurduğu, dpa’nın da aktardığı bilgilere göre CDU/CSU ve SPD, yasal sağlık sigortası reformunda sigortalılara gelecek yükü azaltma konusunda uzlaştı.

Aile sigortasında, katkı ödemeden sigortalı olan eşler veya hayat partnerleri için 2028’den itibaren ek prim alınması planlanıyordu. İlk taslakta bu primin, sigortalının gelirinin yüzde 3,5’i olması öngörülüyordu. Yeni planda oran yüzde 2,5’e düşürülüyor.

Çocuklu aileler için muafiyet sınırı da genişletilecek. İlk taslakta 6 yaşına kadar çocuğu olan aileler muaf tutulacaktı. Yeni düzenlemede bu sınır 11 yaşa çıkarılıyor.

İlaç ve hastane katkısı artacak

Reformda sigortalıların ilaç ve hastane katkı payları yine yüzde 50 artırılacak. Ancak bu katkıların ilerleyen yıllarda ücret gelişimine göre otomatik yükselmesi planı rafa kaldırılıyor.

Yasal sağlık sigortasına federal bütçeden aktarılacak kaynak da artırılacak. 2027’de sağlık kasalarına, ilk kabine taslağına göre 1,4 milyar avro daha fazla destek verilecek. Temel güvence yardımı alanların sağlık giderleri için 2030’a kadar her yıl ek 750 milyon avro ayrılması planlanıyor.

İlaç şirketleri için de indirim oranı artırılıyor. Üreticilerin yasal indirimi 2027’de yüzde 7’den yüzde 15,5’e çıkacak. Ancak uzun vadede daha fazla gelir getirmesi beklenen dinamik fiyat indirimi plandan çıkarıldı. Spiegel’e göre bu geri adımda ilaç sektörünün baskısı etkili oldu.

Hastalık raporunda orta yol aranıyor

Hükûmetin en çok tepki çeken planlarından biri de hastalık raporu düzenlemesi. Koalisyon, çalışanların ilk hastalık gününden itibaren rapor sunmasını ve telefonla hastalık raporu uygulamasının kaldırılmasını planlıyor.

Klingbeil, bu başlıkta toplumda çok duygusal bir tartışma yaşandığını kabul etti. Ancak uygulamanın parlamentoda daha pragmatik biçimde düzenlenebileceğini söyledi.

SPD liderine göre çalışanlar ilk hastalık günü için belge sunabilir, ancak bu onların aynı gün hasta hâlde doktora gitmeye zorlanması anlamına gelmemeli. Klingbeil, insanların ne hasta hasta işe gitmesi ne de hasta hâlde muayenehane kapısında beklemek zorunda kalması gerektiğini belirtti.

‘Herkes için yük olacak’

Klingbeil, reformların yalnızca rahatlama getirmeyeceğini de açıkça kabul etti. SPD’li bakan, Almanya’da 20 yıldır ertelenen reformların şimdi yapılmak zorunda olduğunu söyledi.

Ona göre bütçede yeniden hareket alanı yaratmak, ekonomiyi canlandırmak, savunmayı güçlendirmek ve sosyal sistemleri ayakta tutmak için bu adımlar gerekli. Klingbeil, büyüme yeniden sağlanırsa ileride sosyal sistemlere daha fazla kaynak ayrılabileceğini savunuyor.

Ancak mevcut tablo, vatandaşlar için daha yüksek katkı payları, daha sıkı kurallar, kamu harcamalarında kesinti ve daha yüksek borçlanmanın aynı anda gündeme geleceğini gösteriyor.

CDU/CSU-SPD hükûmetinin önündeki sınav artık yalnızca bütçeyi denkleştirmek değil. Asıl soru, bu ağır faturanın çalışanlar, sigortalılar, aileler ve gelecek kuşaklar arasında nasıl paylaştırılacağı.