Dev fon, yavaş devlet: Almanya yatırım fırsatını kaçırabilir

Almanya’da 500 milyar avroluk özel yatırım fonunun kullanımı tartışma yarattı. Federal Maliye Bakanı Lars Klingbeil’in oluşturduğu Yatırım Danışma Kurulu, fonla ilgili ilk ara değerlendirmesini açıkladı.

Kurula göre genel yön doğru. Ancak uygulamada hız eksik. Ayrıca kaynakların hâlâ yeterince doğru alanlara yönelmediği belirtiliyor.

Kurul, Almanya’nın bu tarihi finansman fırsatını kaçırmaması için daha net bir stratejiye ihtiyaç olduğunu vurguladı.

“Gelecek vizyonu eksik”

Yatırım Danışma Kurulu, özel fonun hangi hedefe hizmet edeceği konusunda hükûmet içinde ortak bir gelecek vizyonu bulunmadığını belirtti.

Kurul Başkanı Harald Christ, “Eksik olan şey, bakanlıklar üstü bir gelecek tasavvuru” dedi.

Christ’e göre temel soru şu; Almanya gelecekte nasıl bir ülke olmak istiyor ve bu gelecek için en doğru yatırım hangisi?

Kurul, hangi teknolojilere yatırım yapılacağı ve hangilerinden uzak durulacağı konusunda daha açık tercihler yapılması gerektiğini savunuyor.

Para akıyor ama yavaş

Geçen yıl özel fondan 14 milyar avro harcandı. Bu, planlanan kaynağın yüzde 74’üne denk geliyor.

Kurula göre bu oranın düşük kalmasında, borçlanmanın ve ilgili yasaların geç çıkarılması etkili oldu.

2026’da ise tablo daha karışık. İlk 4 ayda 11,2 milyar avro harcandı. Bu, federal düzeyde ayrılan kaynağın yüzde 28’i anlamına geliyor. Kurula göre süreç genel olarak plana uygun ilerliyor.

Ancak her harcama doğrudan yatırım ilerlemesi anlamına gelmiyor.

Eyaletlere yalnızca yüzde 1 ulaştı

Rapora göre asıl sorun, paranın yerel düzeye yeterince hızlı ulaşmaması. Eyaletlere şimdiye kadar ayrılan kaynağın yalnızca yüzde 1’i aktarılabildi.

Bu durum, yatırımların sahada neden henüz yeterince hissedilmediğini açıklıyor.

Maliye Bakanı Lars Klingbeil, eleştirileri anladığını söyledi. Klingbeil, “Sabırsızlığı anlayabiliyorum. Ben de çoğu zaman aynı sabırsızlığı yaşıyorum. Ama bazı şeylerin daha görünür hâle geldiğini görüyorum” dedi.

Klingbeil, özel fonu ‘12 yıllık bir kuşak projesi’ olarak tanımladı.

İnovasyona daha fazla öncelik isteniyor

Kurul üyelerinden Ann-Kristin Achleitner, yalnızca para ayırmanın yeterli olmadığını vurguladı. Ona göre araştırma ve geliştirme alanında kaynaklar dağınık biçimde kullanılıyor.

Araştırma fonları aynı anda iklim ve dönüşüm fonundan, federal bütçeden ve özel fondan geliyor. Ancak bunları birleştiren net bir strateji bulunmuyor.

Achleitner, “Kullandığımız kaynaklarla mümkün olan etki arasındaki dengesizlik çok büyük” dedi.

Rapora göre 2026’da özel fondan araştırma ve geliştirmeye ayrılan pay yalnızca yüzde 2,7 oldu. Kurul, federal bütçedeki araştırma kaynağını da yetersiz buluyor.

Belediyelere daha fazla kaynak çağrısı

Yatırım Danışma Kurulu, belediyelere daha fazla para aktarılmasını da önerdi. Kurul Başkanı Christ, belediyelerin kamu yatırımlarında çok büyük rol oynadığını hatırlattı. Almanya’da kamu yatırımlarının yaklaşık yüzde 40’ından, kamu inşaat yatırımlarının ise yaklaşık yüzde 60’ından belediyeler sorumlu.

Buna karşılık belediyelerin finansman açığı 2025’te 31,9 milyar avroya yükseldi.

Kurula göre bu açık kapatılmadan yatırımların sahada hızlanması zor görünüyor.

Yıl sonunda yeni rapor gelecek

Yatırım Danışma Kurulu’nun raporu, 500 milyar avroluk özel fon için ilk ara değerlendirme niteliği taşıyor.

Kurul, yıl sonunda yeni bir rapor daha sunacak. Bu raporda önümüzdeki aylarda ne kadar paranın gerçekten yatırıma dönüştüğü ve kaynakların hangi alanlara aktarıldığı yeniden değerlendirilecek.

Almanya’da tartışma, dev borçlanmanın yalnızca bütçede görünmesinin yetmediğini; paranın okul, yol, dijital altyapı, araştırma ve belediye yatırımlarına ne kadar hızlı ulaşacağının belirleyici olacağını gösteriyor.