İmar yasasında hazırlık: Harabe binalar kamulaştırılabilir!

Almanya Federal İmar Bakanı Verena Hubertz, imar yasasında kapsamlı değişiklikler planlıyor. Amaç, konut yapımını hızlandırmak ve belediyelere daha geniş hareket alanı sağlamak. Taslakta, uzun süredir bakımsız bırakılan ve bilinçli biçimde çürümeye terk edilen binalar için en sert seçenek olarak kamulaştırma da yer alıyor.

Hubertz, hedefin daha fazla konut üretmek ve kentleri daha yaşanır hâle getirmek olduğunu söyledi. Ancak planın yürürlüğe girmesi için önce hükûmet içinde uzlaşma sağlanması, ardından da Bundestag’dan geçmesi gerekiyor.

Konut yapımında üstün kamu yararı

Yılın başında yürürlüğe giren ve ‘inşaat turbosu’ (Bauturbo) olarak anılan geçici düzenlemenin ardından, şimdi daha geniş bir yasa değişikliği hazırlanıyor. Buna göre konut sıkıntısının yaşandığı kent ve belediyeler, konut yapımını ‘üstün kamu yararı’ ilan edebilecek.

Bu da sınırlı alanlar üzerindeki rekabette konut projelerine daha güçlü öncelik verilmesi anlamına geliyor. Bakanlık, bu sayede bugün çoğu zaman 10 ila 15 yıl süren imar planlama sürecinin iki yıl içinde tamamlanabileceğini savunuyor.

Çevre incelemesi hızlanacak

Taslakta çevre denetimlerinin kaldırılması değil, hızlandırılması hedefleniyor. Hubertz, inşaat ihtiyacı ile çevre koruması arasında daha gerçekçi bir denge kurulması gerektiğini söyledi.

Bu çerçevede, bazı projelerde ayrıntılı çevresel etki incelemesi yerine daha genel ve stratejik çevre planlaması yeterli sayılabilecek. Hızlandırılmış prosedür için geçerli olan mühürlenen alan sınırının da 20 bin metrekareden 30 bin metrekareye çıkarılması planlanıyor.

Vatandaş katılımı da sadeleştirilecek. Planlama aşamasındaki görüş alma sürecinin dijital ortamda ve tek aşamalı yürütülmesi öngörülüyor.

Harabe binalara daha sert müdahale

Taslağın en dikkat çekici başlıklarından biri, Almanya’da ‘çöp bina’ ya da ‘harabe bina’ olarak anılan yapılarla ilgili bölüm oldu. Bunlar, sahipleri tarafından bakımsız bırakılan ya da bilerek yıkıma sürüklenen yapılar için kullanılıyor.

Yeni düzenlemeyle belediyelerin bu tür binalar için onarım zorunluluğu getirmesi kolaylaşacak. Yani bina sahibine, yapıyı yenileme ve yaşanabilir hâle getirme emri daha rahat verilebilecek. Hubertz, aşırı kötüye kullanım durumlarında kamulaştırmanın da mümkün olacağını söyledi ve bunu ‘keskin bir araç’ olarak tanımladı.

Sosyal yardım dolandırıcılığı vurgusu

Yetkililer, son dönemde bazı suç örgütlerinin bu tür binaları satın alıp çok kötü koşullarda yüksek kiralarla ihtiyaç sahiplerine verdiğini belirtiyor. Bu durumun kimi zaman sosyal yardım dolandırıcılığıyla birlikte yürüdüğü ifade ediliyor.

Bu yapılar içinde en çok Bulgaristan ve Romanya’dan gelen göçmenlerin etkilendiği aktarılıyor. Hükûmet, belediyelere bu alanda daha erken ve sert müdahale imkânı vermek istiyor.

Suç örgütleri ve aşırılıkçılar için ön alım hakkı

Taslakta belediyelere yeni bir ön alım hakkı da tanınması planlanıyor. Buna göre suç örgütleri ya da aşırılıkçılarla bağlantılı bir gayrimenkul satışı gündeme gelirse, belediye bu taşınmazı öncelikli olarak satın alabilecek.

Bakanlık, buna örnek olarak aşırı sağcı grupların küçük yerleşim yerlerinde mülk edinmeye çalışmasını gösteriyor. Böylece yerel yönetimlerin, belirli yapıların sorunlu ellere geçmesini önlemek için daha güçlü araçlara sahip olması hedefleniyor.

Eski uygulamaya dönüş planı

Bir başka değişiklik de sosyal yapının korunmaya çalışıldığı özel mahallelerde gündeme geliyor. Hükûmet, bu bölgelerde belediyelere yeniden ön alım hakkı vermek istiyor. Böylece 2021’de Federal İdare Mahkemesi kararı sonrası daralan yetkinin yeniden genişletilmesi planlanıyor.

Taslak yasalaşırsa, Almanya’da hem konut inşaatı hem de kentlerdeki sorunlu yapı stoğu konusunda belediyelerin eli belirgin biçimde güçlenmiş olacak.