Temel emeklilik çıkmazı: Milyonlarca kişi ödeme alamıyor!

Almanya’da düşük maaşla uzun yıllar çalışan emekliler için getirilen temel emeklilik desteği tartışma yaratmaya devam ediyor. Alman Emeklilik Sigortası’nın verilerine göre geçen yıl temel emeklilik ek ödemesi alanların sayısı 1,5 milyona yükseldi. Ancak desteğe hak kazanan 1,4 milyon kişi, kendisinin ya da eşinin ek gelirleri hesaba katıldığı için herhangi bir ödeme alamadı.

Verilere göre temel emeklilik desteği alanların sayısı geçen yıl 101 bin 353 kişi arttı. Bu da yüzde 7,2’lik artış anlamına geliyor. Destek alan emeklilere ortalama 101,63 avro ek ödeme yapıldı. Bu tutar, 2024’e göre 4,19 avro daha yüksek oldu.

Destekten en çok kadınlar yararlanıyor

Temel emeklilik desteğinden en çok kadınlar yararlanıyor. Toplam 1,1 milyon kadın emekli bu ek ödemeyi aldı. Kadınlara yapılan ortalama destek 108,79 avro oldu. Erkeklerde ise sayı daha düşük kaldı. Yaklaşık 395 bin erkek emekli temel emeklilik ek ödemesi aldı. Erkeklere yapılan ortalama ödeme 81,57 avro olarak hesaplandı.

Bu farkın arkasında, kadınların çalışma hayatında daha sık düşük ücretli işlerde yer alması, çocuk bakımı ya da aile üyelerinin bakımı nedeniyle kariyerlerinin kesintiye uğraması gibi nedenler bulunuyor. Temel emeklilik uygulaması da esas olarak uzun süre çalışmasına rağmen düşük emekli maaşı alan kişileri desteklemeyi hedefliyor.

Hak var ama ödeme yok

Temel emeklilik desteğine hak kazanmak için en az 35 yıl düşük ücretli işlerde çalışmış olmak gerekiyor. Ancak bu şartı sağlayan herkes otomatik olarak ödeme alamıyor. Kişinin ya da eşinin ek gelirleri belirli sınırların üzerine çıkarsa destek kesilebiliyor.

Bu nedenle geçen yıl 1 milyon 394 bin düşük maaşlı emekli ek ödeme alamadı. Bu sayı bir önceki yıla göre yaklaşık 46 bin kişi arttı. Artış oranı yüzde 3,4 oldu. Böylece temel emeklilik hakkı bulunanların yüzde 48’i, gelir hesabı nedeniyle fiilen destekten yararlanamadı.

Maliyeti 1,83 milyar avroya çıktı

Temel emeklilik desteğinin maliyeti de yükseliyor. Uygulamanın emeklilik sigortasına maliyeti 1,83 milyar avroya ulaştı. Bu tutar, bir önceki yıla göre yaklaşık 200 milyon avro daha fazla. Artış oranı yüzde 11,9 olarak kaydedildi.

Temel emeklilik 2021’de dönemin CDU/CSU ve SPD koalisyonu tarafından yürürlüğe konmuştu. Amaç, hayatı boyunca düşük ücretle çalışan, çocuk büyüten ya da yakınlarına bakan kişilerin yaşlılıkta yoksulluğa sürüklenmesini önlemekti.

Ancak son veriler, uygulamanın birçok düşük gelirli emekli için hâlâ beklenen güvenceyi sağlamadığını gösteriyor. Hak sahibi görünen milyonlarca kişi, gelir hesaplaması nedeniyle ek ödeme alamıyor.