Yurt dışına çıkarken ordudan izin alma zorunluluğu neden şimdi gündem?

Almanya’da yıl başında yürürlüğe giren yeni askerlik yasası, genç erkekler için zorunlu yoklamayı geri getirdi. Ancak son günlerde tartışmanın odağı, yasanın daha az konuşulan başka bir maddesine kaydı. Frankfurter Rundschau’nun gündeme taşıdığı düzenleme, 17 ile 45 yaş arasındaki tüm erkekleri ilgilendiriyor.

Üç aydan uzun yurt dışı kalışına izin şartı

Yeni düzenlemeye göre bu yaş grubundaki erkeklerin, üç aydan uzun sürecek yurt dışı kalışları için Bundeswehr’in ilgili kariyer merkezinden önceden izin alması gerekiyor.

Hükûmet, 2008 doğumlu erkeklerden başlayarak zorunlu yoklama sistemiyle orduya gönüllü kazandırmayı hedefliyor. Amaç, sayısı son olarak 180 bini aşan asker mevcudunu 260 bine çıkarmak.

Bakanlık ‘eski kural’ dedi

ARD Hauptstadtstudio’ya konuşan Savunma Bakanlığı, bu düzenlemenin dayanağını olası bir ihtiyaç hâlinde askerlik yükümlülerinin güvenilir biçimde kayıt altında tutulması olarak açıkladı. Bakanlığa göre devletin, uzun süre yurt dışında kalan kişileri de bilmesi gerekiyor.

Bakanlık ayrıca bu kuralın Soğuk Savaş döneminde de bulunduğunu, ancak pratikte önemli bir etkisinin olmadığını belirtti. Düzenlemenin cezai yaptırım içermediği de ifade edildi. Eski metinden farklı olarak, izin şartı artık yalnızca kriz ya da savunma hâliyle sınırlı değil.

Geri adım değil, hukuki zorunluluk eleştirisi

Savunma Bakanlığı, gençler üzerindeki etkisinin temelden ağır olabileceğini kabul etti. Bu nedenle hazırlanacak idarî düzenlemelerle, askerlik hizmeti gönüllü kaldığı sürece iznin verilmiş sayılmasının netleştirileceğini duyurdu. Ayrıca bazı istisnalar üzerinde çalışıldığı, gereksiz bürokrasinin önlenmesinin hedeflendiği belirtildi.

ARD’nin hukuk editörü Frank Bräutigam ise bunu bir jest değil, hukuki zorunluluk olarak değerlendirdi. Bräutigam’a göre henüz fiilen zorunlu askerlik yokken gençlerden izin istenmesi, temel haklara ciddi müdahale anlamına geliyor.

Siyasette ortak talep: Açıklık

Birlik partilerinin savunma politikaları sözcüsü Thomas Erndl, ARD Hauptstadtstudio’ya yaptığı açıklamada düzenlemenin askerlik kaydı mantığıyla bağlantılı olduğunu söyledi. Ancak ona göre bu kural, ancak gerçekten zorunlu askerlik varsa anlamlı olabilir. CSU’lu siyasetçi, askerlik gönüllü olduğu sürece uygulamanın düşük bürokrasiyle yürütülmesi gerektiğini, bildirim yükümlülüğünün daha makul olacağını savundu.

Yeşiller de hızlı açıklama istedi. Partinin güvenlik politikaları sözcüsü Sara Nanni, Welt’e yaptığı açıklamada vatandaşların hangi bildirim yükümlülüğüne tabi olduklarını hızla öğrenme hakkı bulunduğunu söyledi.

Muhalefetten yasa tekniği eleştirisi

Hessen Sol Parti Milletvekili Desirée Becker, Ippen Media’ya yaptığı değerlendirmede yaşanan tartışmanın yasanın ne kadar kötü hazırlandığını gösterdiğini söyledi. AfD’nin savunma politikacısı Rüdiger Lucassen ise hükûmetin genç erkeklere gereksiz yük bindirmeyen, pratik bir çözüm geliştirmesi gerektiğini savundu.

Tartışma büyüyebilir

Yeni askerlik yasası ilk aşamada yoklama meselesiyle öne çıkmıştı. Ancak şimdi, milyonlarca kişiyi etkileyebilecek yurt dışı izni maddesi daha fazla sorgulanıyor. Tartışmanın merkezinde de aynı soru var; gönüllü askerlik sürerken, genç erkeklerin seyahat özgürlüğü bu ölçüde sınırlandırılabilir mi?