Akaryakıt zammı yeni vergi tartışması başlattı

Ortadoğu’daki savaşın etkisiyle petrol ve gaz fiyatları yükselirken, Fransa’da bu artışın kamu maliyesine nasıl yansıyacağı da tartışma konusu oldu. AFP’nin haberine göre Başbakan Sébastien Lecornu, artan yakıt fiyatlarından doğan ek vergi gelirinin, ülkenin ithal petrol ve gaza bağımlılığını azaltacak adımlar için kullanılıp kullanılamayacağının incelenmesini istedi.

Hükûmetin gündeme getirdiği bu fikir, vatandaşın pompada daha fazla ödediği bir dönemde siyasi açıdan hassas bir başlığa dönüştü. Çünkü muhalefet, ortaya çıkan ek gelirin enerji dönüşümüne değil, doğrudan halka geri verilmesi gerektiğini savunuyor.

Muhalefet vergilerin düşmesini istiyor

Aşırı sağcı Ulusal Birlik’in lideri Marine Le Pen, fazladan oluşan gelirin KDV ve akaryakıt vergilerini düşürmek için kullanılmasını istedi.

Cumhuriyetçiler partisinden Laurent Wauquiez de Fransız kamu radyosuna yaptığı açıklamada, savaşın başlamasından bu yana ek gelirin 2 ila 3 milyar avroya ulaştığını öne sürdü. Wauquiez, bu paranın vergi indirimi olarak sürücülere geri verilmesi gerektiğini savundu.

Hükûmet: Devlet kâr etmiyor

Hükûmet cephesi ise bu rakamlara itiraz ediyor. Enerji Bakan Yardımcısı ve hükûmet sözcüsü Maud Bregeon, gelirlerde bir artış olsa bile bunun milyarlarca avroya ulaşmadığını söyledi.

Bregeon’a göre fiyat artışının yarattığı olası ek gelir, düşen tüketim, yavaşlayan büyüme ve yükselen faizler nedeniyle büyük ölçüde dengeleniyor.

Fransız Ekonomik Eğilimler Gözlemevi OFCE de benzer bir değerlendirme yaptı. Kuruma göre devletin petrol şokundan kazançlı çıktığını düşünmek doğru değil. Çünkü yalnızca vatandaşın değil, kamunun da yakıt faturası yükseliyor. Ayrıca petrol fiyatlarındaki artış enflasyonu besliyor. Bu da emekli aylıkları ve sosyal yardımları yukarı çekiyor. Aynı anda ekonomik yavaşlama vergi matrahını daraltıyor ve vergi gelirlerini baskılıyor.

Büyüme tahmini de aşağı çekildi

Fransa Ulusal İstatistik Enstitüsü Insee, yılın ilk yarısına ilişkin büyüme tahminini daha önce aşağı çekmişti. Bunun başlıca nedenlerinden biri de enflasyon baskısı oldu. Enflasyonun yüzde 2’nin üzerine çıkması bekleniyor.

Bu tablo, hükûmetin bir yandan enerji dönüşümünü finanse etme arayışını, öte yandan artan hayat pahalılığı karşısında yeni destek taleplerini aynı anda yönetmeye çalıştığını gösteriyor.

Pompada fiyat baskısı artıyor

Fransa’da en çok kullanılan benzin türlerinden SP95-E10’un litre fiyatı çarşamba günü 2 avroya ulaştı. Hükûmet, aracını kullanmak zorunda olan bazı çalışan grupları için destek önlemlerini gündemine aldı. Bu önlemler arasında elektrikli araç kiralamayı kolaylaştıracak bir model de bulunuyor.

Ancak sorun yalnızca fiyat değil. Yakıta erişim de bazı bölgelerde zorlaşıyor.

İstasyonlarda kısmi kıtlık yaşanıyor

AFP’nin incelediği kamu verilerine göre, Fransa’daki 9 bin 500 akaryakıt istasyonunun yaklaşık yüzde 10’unda günün belli saatlerinde benzin, motorin ya da her ikisinde birden sıkıntı yaşanıyor. Bu eksiklik birkaç saat de sürebiliyor, birkaç güne de yayılabiliyor.

Mart başından bu yana sorunlu istasyon sayısında belirgin artış görüldü. İran’a yönelik ilk saldırıların ardından Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapanması, küresel petrol sevkiyatını baskı altına aldı. Ocak ve şubatta ortalama 130 istasyonda sıkıntı görülürken, geçen hafta bu sayı 700’ün üzerine çıktı. Şu anda istasyonların yaklaşık yüzde 3’ünde hiç benzin ya da motorin bulunmuyor.

TotalEnergies istasyonları daha çok etkileniyor

Bregeon’a göre sıkıntının büyük bölümü TotalEnergies istasyonlarında yaşanıyor. Bunun nedeni ise şirketin uyguladığı fiyat sınırı. Daha düşük fiyattan yakıt almak isteyen sürücülerin bu istasyonlara yönelmesi, talebi artırıyor.

Bregeon buna rağmen TF1’e yaptığı açıklamada, Fransa genelinde büyük bir arz krizi riski görmediklerini söyledi.

Bugünkü tablo, yine de 2022 sonbaharındaki büyük yakıt krizinin gerisinde kalıyor. O dönemde rafineri grevleri nedeniyle 4 bin 500’den fazla istasyonda ciddi sıkıntı yaşanmıştı.

Hedef fosil yakıttan çıkışı hızlandırmak

Fransız hükûmeti gelecek hafta, ithal fosil yakıtlara bağımlılığı azaltmak için yeni bir plan açıklayacak. Gündemde elektrikli toplu taşımanın yaygınlaştırılması ve doğalgazlı ısıtma sistemlerinden ısı pompasına geçiş gibi adımlar var.

Fransa, kömürden 2030’a kadar, petrolden 2040-2045 arasında, fosil gazdan ise 2050’ye kadar çıkmayı hedefliyor.