Sosyal konut tartışmasına son veriler: Her 100 evden 8'i sığınmacılara verildi

Hollanda'da sosyal konutların oturum izni alan sığınmacılara tahsis edilmesi konusunda uzun süredir devam eden tartışmalara ilişkin yeni veriler açıklandı. Hollanda İstatistik Kurumunun (CBS) araştırmasına göre 2024 yılında boşalan sosyal konutların yaklaşık yüzde 8'i, oturum izni almış en az bir sığınmacının bulunduğu hanelere verildi.

NOS'un haberine göre yıl boyunca toplam 162 bin sosyal konut boşaldı. Bunların yaklaşık 13 bin 150'sine oturum izni almış sığınmacıların bulunduğu haneler yerleştirildi. Bu sayı, bir önceki yılla neredeyse aynı düzeyde kaldı.

Ancak ilk kez Hollanda'da konut sahibi olanlar arasında sığınmacıların payı belirgin biçimde yükseldi.

İlk kez ev tutan her beş kişiden biri sığınmacı

CBS verilerine göre 2024 yılında sosyal konuta yerleşen ve Hollanda'da ilk kez bağımsız bir eve çıkan hanelerin yüzde 21'inde oturum izni almış en az bir sığınmacı bulunuyordu.

Bu oran 2018 yılında yalnızca yüzde 9'du. O yıl yaklaşık 3 bin 500 sığınmacı hanesi ilk kez sosyal konuta yerleşirken, 2024'te sayı 8 bin 800'e yaklaştı.

CBS demografi uzmanı Ruben van Gaalen, oranın son birkaç yıldır yüzde 21 civarında sabit kaldığını ancak 2018'e göre önemli bir artış yaşandığını belirtti.

Van Gaalen'e göre bu durumun nedenlerinden biri, 2015 ve 2016 yıllarında Hollanda'ya gelen çok sayıda sığınmacının uzun süre konut beklemek zorunda kalması.

Bu kişiler, oturum izni aldıktan sonra da bir süre geçici kabul merkezlerinde kaldı. Daha sonra sosyal konutlara yerleştirildiklerinde ise arkalarında başka bir boş konut bırakmadılar.

Sığınmacıların yüzde 67'si ilk kez eve çıkıyor

Araştırma, oturum izni almış sığınmacıların konut piyasasındaki durumunun diğer hanelerden önemli ölçüde farklı olduğunu gösterdi.

2024 yılında sosyal konuta taşınan sığınmacı hanelerinin yüzde 67'si ilk kez bağımsız bir eve yerleşti. Bu oran 2023'te yüzde 64, 2018'de ise yüzde 39'du.

Sığınmacı hanelerinin yalnızca yüzde 16'sı taşındıktan sonra başka bir konutu boş bıraktı. Sığınmacı bulunmayan hanelerde ise bu oran yüzde 54'ü aştı.

Bu nedenle sığınmacıların yeni bir eve yerleşmesi, diğer kiracılar için aynı ölçüde boş konut ortaya çıkarmıyor.

En yüksek oran Flevoland'da

Sosyal konutların dağılımında bölgesel farklılıklar da dikkat çekiyor.

Oturum izni alan sığınmacılara en fazla konut tahsis edilen bölge yüzde 12 ile Flevoland oldu. Bu bölgeyi yüzde 11 ile Gooi ve Vechtstreek, yüzde 10 ile Utrecht izledi.

Ancak CBS, sığınmacılara yapılan konut tahsislerinin diğer vatandaşların bekleme süresini ne kadar uzattığının yalnızca bu verilerle belirlenemeyeceğini açıkladı.

Bekleme süreleri, belediyelerdeki konut sayısına, başvuru yoğunluğuna ve mevcut kiracıların başka evlere taşınma oranına da bağlı.

Sosyal konutların yüzde 2,4'ünde sığınmacılar yaşıyor

Araştırmaya göre 2024 yılı sonunda Hollanda'da konut kuruluşlarına ait yaklaşık 2,2 milyon kiralık ev bulunuyordu.

Bu konutların 48 binden fazlasında, yani yüzde 2,4'ünde oturum izni almış en az bir sığınmacı yaşıyordu.

Sonradan Hollanda vatandaşlığına geçen eski sığınmacılar da hesaba katıldığında sayı yaklaşık 177 bine, oran ise yüzde 8,1'e yükseliyor.

Konut açığı devam ediyor

Hollanda'da oturum izni alan sığınmacıların barınma ihtiyacının karşılanmasından belediyeler sorumlu.

Belediyeler, sosyal konut kuruluşlarıyla anlaşarak bazı evleri acil konut ihtiyacı bulunan kişilere öncelikli olarak tahsis edebiliyor. Bu grupta sığınmacıların yanı sıra sağlık sorunları nedeniyle taşınmak zorunda kalanlar ve evleri yıkılan kişiler de bulunuyor.

Konut piyasası uzmanı Profesör Peter Boelhouwer, Hollanda'da öncelikli konut hakkı tanınan grupların giderek genişlediğini belirtti.

Boelhouwer'e göre sosyal konut kuruluşları, diğer başvuru sahiplerinin çok uzun süre beklemesini önlemek için bu gruplara ayrılan konut sayısını sınırlamaya çalışıyor. Ancak konut yetersizliği nedeniyle belediyeler de sığınmacılara yer bulmakta zorlanıyor.

Bu durum, oturum izni almasına rağmen hâlâ geçici sığınmacı merkezlerinde yaşamak zorunda kalan kişilerin sayısını artırıyor. Böylece yeni başvuru sahipleri için kullanılması gereken merkezlerdeki yoğunluk da devam ediyor.