Vergi borçlarında ‘iyi niyetli’ ara mağdurları yeniden borç batağına sürükledi

Hollanda’da sosyal yardım skandalının mağdurlarına nefes aldırmak için 2021’de alınan karar, beklenmedik sonuçlar doğurdu. Hükûmet, mağdur ailelerin Vergi Dairesi ve Çocuk Yardımı Kurumu’na olan ödemelerini geçici olarak durdurmuştu. Ancak bu ara, borçların silindiği anlamına gelmiyordu. Yıllar içinde borçlar işlemeye devam etti.

Binlerce aile yeniden borçlu

NOS’un mağdur ailelerle yaptığı görüşmelere göre çok sayıda kişi bugün yeniden yüksek borçlarla karşı karşıya. Maliye Bakanlığı, kaç kişinin tekrar borçlandığını net olarak açıklayamadı. İncelenen dosyalarda mağdurların yaklaşık yüzde 40’ının Vergi Dairesi ya da Çocuk Yardımı Kurumu’na borcu bulunuyor. Bu grubun neredeyse üçte birinde borç 5 bin avroyu aşıyor.

Ara bir yıl için planlanmıştı

Ödeme arası, parlamentonun talebiyle 2021’de devreye alındı. Amaç, yaklaşık 100 bin mağdura geçici bir rahatlama sağlamaktı. Uygulamanın bir yıl sürmesi ve borçların büyümesinin önlenmesi hedefleniyordu. Ancak pandemi ve dosyaların geç sonuçlanması nedeniyle kurumlar toplu tahsilata ancak geçen yıl başladı.

Tahsilat mektupları şok yarattı

Birçok mağdur için tahsilat mektupları sürpriz oldu. Yıllar içinde biriken borçların tek seferde istenmesi, farklı vergi ve yardım kalemlerinin aynı anda gündeme gelmesiyle tutarları hızla artırdı.

Mağdurları temsil eden avukat Pauline Ros, son dönemde çok sayıda panik telefonu aldığını söylüyor. Ros’a göre mavi zarflar, eski skandalın yarattığı travmayı yeniden canlandırıyor.

“Çoğu ebeveyn borcunun farkında değildi”

Maliye Bakanlığı, ailelerin internet sitesi, görüşmeler ve yıllık mektuplarla bilgilendirildiğini savunuyor. Ancak birçok mağdur bunu doğrulamıyor. Bazıları mektupların kendilerine ulaşmadığını, bazıları ise bilgi hatlarından net yanıt alamadığını belirtiyor.

Bakanlığın da bu durumun farkında olduğu, 2024’te başlayan toplu tahsilat öncesi personele gönderilen talimatlardan anlaşılıyor. Belgede, “Çoğu ebeveyn borçlarının tamamının farkında değil” ifadesi yer alıyor.

Çözüm mümkün ama stres büyük

Borçlarını ödeyemeyen mağdurlar, taksitlendirme ya da borç affı talep edebiliyor. Ancak katı kurallar süreci zorlaştırıyor. Avukat Ros, mağdurların borçlarını ödemek istediğini, buna karşın daha insani ve esnek çözümler beklediğini vurguluyor. Bu nedenle kurumlara, mağdurlara daha anlayışlı yaklaşma çağrısı yapılıyor.